Fundur var settur klukkan 20:00 þann 20. janúar 2026. Mættir voru Guðmundur D. Haraldsson (er ritaði fundargerð og stjórnaði fundi), Sævar Finnbogason, og Þorvarður Bergmann.
1. Undirskriftir fundargerðar og tilkynningar til Skattsins
Gengið var frá undirskriftum fundargerðar aðalfundar auk tilkynninga til Skattsins vegna stjórnarskipta á aðalfundi.
2. Umsögn um brottfararstöð
Félagið sendi í desember umsögn um frumvarp um brottfararstöð til Alþingis.
Félagið telur frumvarpið ekki í anda þeirra gilda lýðræðis og mannhelgi sem við sem samfélag teljum okkur vinna eftir og hlíta. Verði frumvarpið að lögum í óbreyttri mynd er um að ræða afturför fyrir íslenskt samfélag og mannréttindi. Félagið telur fyrirhugað eftirlit með brottfararstöð mjög ábótavant og hætta á óþarfa þvingunum og ofbeldi þar.
Félagið telur brottfararstöð stefna samfélaginu í ranga átt. Nær allar umsagnir um frumvarpið hafa verið neikvæðar. Virðist því miður líklegt að frumvarpið verði að lögum.
3. Bréf til nefnda Alþingis
Stjórnin hefur í hyggju að skrifa bréf til nefnda Alþingis til að vekja þingmenn til umhugsunar um mjög mikilvæg mál sem lítil athygli er veitt, að mati félagsins, en skipta samfélagið þó gríðarlega miklu máli.
a. Fjármögnun fjölmiðla
Nýverið var kynnt áætlun stjórnvalda sem ætlað er að tryggja fjármögnun fjölmiðla. Einkareknir fjölmiðlar eru margir hverjir í miklum vandræðum. Margt er til bóta í áætluninni að mati stjórnarinnar.
Hins vegar býður styrkjakerfi sem byggir á stærð fjölmiðla upp á að meirihluti fjármagns renni til þeirra stærstu, sem er ekki endilega best fyrir samfélagið, gæði fjölmiðlunar og rannsóknarblaðamennsku. Fyrirkomulagið ýtir undir einsleitni, stuðlar að minni gagnrýni um mál samfélagsins og hjálpar hagsmunadrifnum fjölmiðlum.
Félagið vill bregðast við þessu: Styrkir til fjölmiðla verði í meiri mæli bundnir við verkefni og/eða bundnir við einstaklinga. Sem dæmi, þá sér stjórnin fyrir sér styrktarsjóð á vegum hins opinbera sem styrki rannsóknarblaðamennsku, en veiti þeim sem þiggja slíka styrki frelsi til að starfa við þann fjölmiðil sem þeim hentar eða þá sjálfstætt. Á móti er gerð krafa um hvernig efni er búið til og lagt mat á hvort það uppfylli kröfur styrkjanna. Einnig er þörf fyrir styrki til að búa til efni um sögu og stöðu Íslands í heiminum á 21. öldinni, í ljósi aukins óstöðugleika á alþjóðavettvangi. Hugsunin er að stuðla að gerð efnis um þetta tvennt sem er á dýptina.
Sjá einnig tillögur Öldu um umbætur í starfsemi ríkisins (kafla III).
Mikilvægt er fyrir samfélagið að einhver hugmynd sé um hver við erum, hvernig samfélag við búum og hvert við stefnum.
b. Eignarhald á innviðum
Nokkur umræða hefur verið meðal stjórnarmanna um eignarhald á innviðum landsmanna. Stjórnarmenn hafa áhyggjur af því að eignarhald sé komið í hendur einkaaðila sem hafa lítinn hvata til að sinna viðhaldi á innviðum en hafi þeim mun meiri áhuga á að hagnast af eignarhaldinu, en svo komi að því að mikið viðhald sé orðið nauðsynlegt þá þverri áhuginn á áframhaldandi eignarhaldi. Þá skapar það mikil vandamál að eignarhald sé ekki undir lýðræðislegu aðhaldi kjósenda, sem geta þá haft áhrif á hvernig er staðið að rekstri og uppbyggingu innviða.
Nokkur áberandi dæmi hafa komið upp nýlega þar sem eignarhald innviða skiptir miklu máli. Meðal annars í Vestmannaeyjum, þegar vatnsleiðslan skemmdist í ásiglingu. Þar neitaði eigandi leiðslunnar að leggja nýja, og mun ríkið greiða fyrir nýja vatnsleiðslu. Sveitarfélagið neitaði allri aðkomu.
Erlendis er yfirfærsla innviða til opinberra aðila hafin. Í Bretlandi er þannig rekstur á járnbrautarkerfinu aftur að færast til hins opinbera. Þar á einnig að setja upp eins konar Landsvirkjun – öll raforkuframleiðsla var einkavædd og nú ljóst að sú tilraun hefur mistekist gjörsamlega.
Stjórnarmenn ræddu um að æskilegt væri að beinar skyldur væru lagðar á opinbera aðila um eignarhald og banna þyrfti útvistun. Skilgreina þarf nákvæmlega hvaða innviðir ættu að vera í opinberri eigu áður en bréf er skrifað.
4. Íbúasamráð
Áframhald frá aðalfundi. Ákveðið að bíða að sinni og sjá hvernig mál þróast á næstu vikum.
5. Vinnutíminn
a. 36 stunda vinnuvika
Vinnumarkaðurinn mjakast í átt að 36 stunda vinnuviku. Nú nýlega sömdu læknar í opinbera geiranum um styttingu (sömdu ekki um það 2019/2020) sem og lyfjafræðingar í einkageiranum. Enn vantar þó að taka hið stóra skref sem kemur nær öllum einkageiranum í 36 stundir — þar hefur lítið gerist hvað styttingu áhærir, nema styttingin 2019 sem m.a. VR samdi um. Opinberi geirinn hefur tekið mun stærri skref. Rétt er að nefna að á nokkrum stöðum erlendis er verið að taka skref í átt að 35 stunda vinnuviku, s.s. í Skotlandi, sums staðar annars staðar í átt að 36 stunda vinnuviku.
Staðan á íslenskum vinnumarkaði skapar ójafnvægi sem þarf að taka á og hefur mest áhrif á leikskóla og starfsfólk þeirra.
Stjórnin er sammála því að vekja máls á þessu ójafnvægi í opinberri umræðu.
b. Fjögurra daga vinnuvika – undirbúningur
Samhliða þessu verður áfram haldið að undirbúa umræðu um fjögurra daga vinnuviku sem mun nýtast síðar, þegar rétti tíminn er kominn á þá umræðu á Íslandi. Stjórnin er sammála því að æskilegt sé að 36 stunda vinnuvika náist fyrst í opinbera geiranum og einkageiranum. Rétt er að nefna að umræða stendur víða um fjögurra daga vinnuviku; í Bretlandi, Svíþjóð og mun víðar.
c. För til Brussel
Guðmundur fór til Brussel í nóvember á tvo fundi á vegum hins Evrópska vinnutímanets.
Annar fundurinn var haldinn í Evrópuþinginu. Markmið fundarins var að hitta þingmenn Evrópuþingsins og kynna fyrir þeim stöðuna hvað varðar fjögurra daga vinnuviku og tilraunaverkefni um þau. Þá var stjórnmálaástandið í málaflokknum einnig rætt. Ljóst er að mikil vinna er fyrir höndum til að sannfæra fólk um kosti fjögurra daga vinnuviku. Samstarf við þingmennina á að halda áfram.
Hinn var lokaður fundur með fulltrúum vinnutímanetsins. Á fundinum var farið yfir stöðuna í Evrópu og skipst á upplýsingum.
6. Hlutverk og framtíð RÚV
Sævar leggur til að Alda velti fyrir sér stöðu, framtíð og hlutverki RÚV í samtímanum. Umræðan spannst í framhaldi af umræðu um fjölmiðla fyrr á fundinum. Mikilvægt er að efla RÚV á þeim tímum sem nú eru, óvissutímum og þegar einkareknir fjölmiðlar eiga erfitt uppdráttar – forðast þarf að örlög RÚV verði sömu og þeirra. Öllu heldur er mikilvægt að RÚV hafi aukið hlutverk í því ástandi sem nú er. RÚV eigi að halda uppi góðum siðvenjum og kröfum í blaðamennsku þegar einkareknir miðlar eigi erfitt með það.
7. Önnur mál
Engin önnur mál.
Fleira gerðist ekki. Fundi slitið 22:10.